احادیث ماه رمضان؛ سخنان مذهبی زیبا در باب ماه رمضان و عبادت

حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم: اَلا اُخْبِرُکُمْ بِشَیْ‏ءٍ اِنْ اَنـْتُمْ فَعَلْتُموهُ تَباعَدَ الشَّیْطانُ مِنْـکُمْ کَما تَباعَدَ الْمَشْرِقُ مِنَ الْمَغْرِبِ؟ قالوا:بَلی، یا رسول اللّه قالَ:اَلصَّوْمُ یُسَوِّدُ وَجْهَهُ وَ الصَّدَقَةُ تَـکْسِرُ ظَهْرَهُ وَ الْحُبُّ فِی اللّه‏ِ وَ الْمُوازَرَةُ عَلَی الْعَمَلِ الصّالِحِ یَقْطَع دابِرَهُ وَ الاْسْتِغْفارُ یَقْطَعُ وَ تینَهُ و لکلّ شی‏ء زکاة و زکاة لأبدان الصّیام. آیا شما را از چیزی خبر ندهم که اگر به آن عمل کنید، شیطان از شما دور شود، چندان که مشرق از مغرب دور است؟ عرض کردند:چرا. فرمودند:روزه روی شیطان را سیاه می‏ کند، صدقه پشت او را می‏ شکند، دوست داشتن برای خدا و همیاری در کار نیک، ریشه او را می‏ کند و استغفار شاهرگش را می ‏زند و برای هر چیزی زکات است و زکات بدن ها روزه است.(منهاج البراعه ج 7، ص 426)

حضرت علی علیه السلام: صَوْمُ النَّفْسِ عَنْ لَذَّاتِ الدُّنْیَا أَنْفَعُ الصِّیَام‏ روزه نفس از لذتهای دنیوی سودمندترین روزه‏ هاست. (تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 176 ، ح 3364 )

حضرت علی علیه السلام: الصِّیَامُ اجْتِنَابُ الْمَحَارِمِ کَمَا یَمْتَنِعُ الرَّجُلُ مِنَ الطَّعَامِ وَ الشَّرَابِ. روزه پرهیز از حرامها است همچنانکه شخص از خوردنی و نوشیدنی پرهیز می ‏کند. (بحار الانوار(ط-بیروت) ج 93، ص 294 ، ح 21 )

حضرت علی علیه السلام: صَوْمُ الْقَلْبِ خَیْرٌ مِنْ صِیَامِ اللِّسَانِ وَ صِیَامُ اللِّسَانِ خَیْرٌ مِنْ صِیَامِ الْبَطْن‏ روزه قلب بهتر از روزه زبان است و روزه زبان بهتر از روزه شکم است. (تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 176 ، ح 3363 )

امام حسن عسکری علیه السلام: لَیسَتِ العِبادَةُ کَثرَةَ الصیّامِ وَ الصَّلاةِ وَ انَّما العِبادَةُ کَثرَةُ التَّفَکُّر فی أمر اللهِ؛ عبادت کردن به زیادی روزه و نماز نیست، بلکه (حقیقت) عبادت، زیاد در کار خدا اندیشیدن است. (تحف العقول ص 442 )

امام صادق (علیه السلام) فرمود: رَأسُ السَّنَةِ لَیلَةُ القَدرِ ، یُکتَبُ فیها ما یَکونُ مِنَ السَّنَةِ إلَی السَّنَةِ؛ آغاز سال (حساب اعمال) شب قدر است. در آن شب برنامه سال آینده نوشته می‏شود. (وسائل الشیعه، ج 7 ص 258 ح 8 )

امام باقر(ع): بُنِیَ الْإِسْلَامُ عَلی‏ خَمْسٍ‏:عَلَی الصَّلَاةِ وَ الزَّکَاةِ وَ الْحَجِّ وَ الصَّوْمِ‏ وَ الْوِلَایَةِ اسلام بر پنج چیز استوار و بنا شده است:نماز، زکات، حج، روزه و ولایت». (فروع کافی، ج 4 ص 62، ح 1 )

حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم: لِکُلِّ شَیْ‏ءٍ زَکَاةٌ وَ زَکَاةُ الْأَبْدَانِ الصِّیَام‏ برای هر چیزی زکاتی است و زکات بدنها روزه است.(فضائل الأشهر الثلاثة :75/57 )

حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم: الصَّوْمُ جُنَّةٌ مِنَ النَّار روزه سپر آتش (جهنم) است. «یعنی بواسطه روزه گرفتن انسان از آتش جهنم در امان خواهد بود.» (کافی(ط-الاسلامیه) ج 4، ص 62 )

امام صادق علیه السلام: إِذَا صُمْتَ فَلْیَصُمْ سَمْعُکَ وَ بَصَرُکَ وَ شَعْرُکَ وَ جِلْدُک‏ آنگاه که روزه می ‏گیری باید چشم و گوش و مو و پوست تو هم روزه ‏دار باشند.«یعنی از گناهان پرهیز کند.» (کافی(ط-الاسلامیه) ج 4 ، ص 87 )

امام علی (علیه السلام) فرمود: شَهرُ رَمَضانَ شَهرُ اللهِ، و شَهرُ شَعبانَ شَهری؛ شَعبانُ المُطَهِّرُ، و رَمَضانُ المُکَفِّرُ رمضان ماه خدا و شعبان ماه رسول خدا و رجب ماه من است. (وسائل الشیعه، ج 7 ص 266، ح 23)

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: إنَّ أبوابَ السَّماءِ تُفتَحُ فی أوَّلِ لَیلَةٍ مِن شَهرِ رَمَضانَ و لاتُغلَقُ إلی آخِرِ لَیلَةٍ مِنهُ درهای آسمان در اولین شب ماه رمضان گشوده می‏شود و تا آخرین شب آن بسته نخواهد شد. (بحار الانوار، ج 93، ص 344 )

رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: لَوْ یَعْلَمُ الْعَبْدُ مَا فِی رَمَضَانَ لَوَدَّ أَنْ یَکُونَ رَمَضَانُ السَّنَة. اگر بنده «خدا» می‏دانست که در ماه رمضان چیست [چه برکتی وجود دارد] دوست می‏داشت که تمام سال، رمضان باشد. (بحار الانوار، ج 93، ص 346 )

امام رضا (علیه السلام) فرمود: مَنْ قَرَأَ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ آیَهً مِنْ کِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ کَانَ کَمَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ فِی غَیْرِهِ مِنَ الشُّهُور هر کس ماه رمضان یک آیه از کتاب خدا را قرائت کند مثل اینست که درماههای دیگر تمام قرآن را بخواند. (بحار الانوار ج 93، ص 346 )

حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها: مَا یَصْنَعُ الصَّائِمُ بِصِیَامِهِ إِذَا لَمْ یَصُنْ لِسَانَهُ وَ سَمْعَهُ وَ بَصَرَهُ وَ جَوَارِحَه‏ روزه ‏داری که زبان و گوش و چشم و جوارح خود را حفظ نکرده روزه ‏اش به چه کارش خواهد آمد.(دعائم الاسلام ج 1 ، ص 268 )

امام محمد باقر علیه السلام: لَا صِیَامَ لِمَنْ عَصَی الْإِمَامَ وَ لَا صِیَامَ لِعَبْدٍ آبِقٍ حَتَّی یَرْجِعَ وَ لَا صِیَامَ لِامْرَأَةٍ نَاشِزَةٍ حَتَّی تَتُوبَ وَ لَا صِیَامَ لِوَلَدٍ عَاقٍّ حَتَّی یَبَر روزه این افراد کامل نیست: • کسی که امام (رهبر) را نافرمانی کند. • بنده فراری تا زمانی که برگردد. • زنی که اطاعت شوهر نکرده تا اینکه توبه کند. • فرزندی که نافرمان شده تا اینکه فرمانبردار شود. (دعائم الاسلام ج1، ص 268 )

امام رضا علیه السلام: إِنَّمَا أُمِرُوا بِالصَّوْمِ لِکَیْ یَعْرِفُوا أَلَمَ الْجُوعِ وَ الْعَطَشِ فَیَسْتَدِلُّوا عَلَی فَقْرِ الْآخِرَة مردم به انجام روزه امر شده اند تا درد گرسنگی و تشنگی را بفهمند و به واسطه آن فقر و بیچارگی آخرت را بیابند. (وسایل الشیعه ج 10 ، ص 9 ، ح 12701 )

پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: شَهرُ رَمَضانَ شَهرُ اللّه عَزَّوَجَلَّ وَ هُوَ شَهرٌ یُضاعِفُ اللّه‏ فیهِ الحَسَناتِ وَ یَمحو فیهِ السَّیِّئاتِ وَ هُوَ شَهرُ البَرَکَةِ؛ ماه رمضان، ماه خداست و آن ماهی است که خداوند در آن حسنات را می‏افزاید و گناهان را پاک می‏کند و آن ماه برکت است. (بحارالأنوار، ج 96، ص 340، ح 5 )

امام صادق (علیه السلام) فرمود: مَنْ صَامَ ثَلَاثَةَ أَیَّامٍ مِنْ آخِرِ شَعْبَانَ وَ وَصَلَهَا بِشَهْرِ رَمَضَانَ کَتَبَ اللَّهُ لَهُ صَوْمَ شَهْرَیْنِ مُتَتَابِعَیْن‏ هر کس سه روز آخر ماه شعبان را روزه بگیرد و به روزه ماه رمضان وصل کند خداوند ثواب روزه دو ماه پی در پی را برایش محسوب می‏کند.(وسائل الشیعه، ج7، ص 375، ح 22)

امام صادق (علیه السلام) فرمود: مَن اَفطَرَ یَوماً مِن شَهرِ رَمضان خَرَجَ رُوحُ الایمانِ مِنه. هر کس یک روز ماه رمضان را (بدون عذر)، بخورد – روح ایمان از او جدا می‏شود. (وسائل الشیعه، ج 7 ص 181، ح 4 و 5 _ من لا یحضره الفقیه ج 2 ص 73، ح 9 )

امام صادق علیه السلام: إِنَّمَا فَرَضَ اللَّهُ (عَزَّ وَ جَلَّ) الصِّیَامَ لِیَسْتَوِیَ بِهِ الْغَنِیُّ وَ الْفَقِیر خداوند روزه را واجب کرده تا بدین وسیله دارا و ندار (غنی و فقیر) مساوی گردند. (من لا یحضره الفقیه ج 2 ص 73، ح 1766 )

امام علی علیه السلام: فرض الله …َ الصِّیَامُ ابْتِلَاءً لِإِخْلَاصِ الْخَلْق‏ خداوند روزه را واجب کرد تا به وسیله آن اخلاص خلق را بیازماید. ( نهج البلاغه(صبحی صالح) ص 512 ، ح 252 )